Giải pháp nâng cao hiệu quả dịch vụ môi trường rừng

(Mard-15/11/2016): Ngày 13/11/2016, tại TP Hòa Bình, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN & PTNT) tỉnh Hòa Bình tổ chức Diễn đàn khuyến nông @ nông nghiệp với chủ đề “Giải pháp nâng cao hiệu quả dịch vụ môi trường rừng”.

Theo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng là chính sách đầu tiên về lâm nghiệp đã coi việc bảo vệ và phát triển rừng, bảo tồn các hệ sinh thái rừng, đa dạng sinh học và cảnh quan thiên nhiên của rừng là các dịch vụ, nguồn lực mới, cơ hội đầu tư lớn để góp phần phát triển ngành Lâm nghiệp, thông qua thực hiện cơ chế tài chính “những người được hưởng lợi từ rừng có trách nhiệm đóng góp nhằm bảo vệ và phát triển rừng”. Đây là một trong những hướng đi mới ở nước ta nhằm thực hiện mục tiêu bảo vệ và phát triển rừng bền vững, nâng cao thu nhập cho người bảo vệ rừng và chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) được xem là hình thức huy động vốn đầu tư cho rừng theo cách “lấy rừng nuôi rừng”. Đồng thời, góp phần cùng với những nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế trong việc bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường, chống suy thoái rừng, ngăn chặn các tác hại của biến đổi khí hậu toàn cầu.
Chính sách chi trả DVMTR đã từng bước thúc đẩy, tạo lập cơ chế thị trường có sự định hướng và thể hiện vai trò điều tiết của Nhà nước; thể hiện mối quan hệ trong giao dịch kinh tế giữa một bên mua là bên sử dụng DVMTR (đối tượng thụ hưởng DVMTR) và bên bán là bên cung ứng DVMTR (chủ rừng).
Đến 30/6/2016, cả nước đã ký được 464 hợp đồng ủy thác tiền chi trả DVMTR với các cơ sở sử dụng DVMTR, trong đó Quỹ Trung ương ký 64 hợp đồng, Quỹ tỉnh ký 400 hợp đồng.
Trên cơ sở các hợp đồng ủy thác ký kết được, nguồn tiền DVMTR của cả nước hàng năm đạt trên 1.000 tỷ đồng; luỹ kế đến 30/6/2016 là 5.744,792 tỷ đồng, từ 3 nhóm đối tượng sử dụng DVMTR: cơ sở thủy điện là 5.586,497 tỷ đồng (chiếm 97,25%), cơ sở sản xuất và cung ứng nước sạch là 149,680 tỷ đồng (chiếm 2,59%), cơ sở du lịch là 8,615 tỷ đồng (chiếm 0,16%).
Nguồn tiền DVMTR đã góp phần gia tăng giá trị sản xuất của ngành lâm nghiệp, giúp làm giảm áp lực ngân sách Nhà nước đầu tư cho công tác quản lý và bảo vệ rừng và đóng góp đáng kể vào tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội cho bảo vệ và phát triển rừng, cụ thể: Nguồn chi trả DVMTR chiếm khoảng 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội cho BV&PTR và tương đương với khoảng 80% vốn ngân sách trung ương hỗ trợ, đầu tư cho BV&PTR.
Theo báo cáo của Tổng cục Lâm nghiệp, trong 5 năm thực hiện chính sách chi trả DVMTR, số tiền chi trả cho chủ rừng và các tổ chức không phải chủ rừng là 4.549,620 tỷ đồng, đã có hơn 500.000 hộ dân sống trong và gần rừng nhận được tiền chi trả DVMTR tạo thêm công ăn việc làm, cải thiện thu nhập và đời sống. Tuy nhiên, tại thời điểm này, số tiền chi trả DVMTR chưa hoàn toàn đáp ứng được giá trị sức lao động và nhu cầu sống tối thiểu của người dân, nhưng quả thật việc chỉ trả rất có ý nghĩa, nhất là đối với các hộ nghèo, góp phần xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới ở miền núi.
Theo Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Hòa Bình, trong 5 năm 2011 - 2015, tỉnh đã thu được 53.740 triệu đồng quỹ DVMTR, đã giải ngân, thanh toán cho chủ rừng tại 3 lưu vực và chi phí hoạt động của Ban điều hành Quỹ cùng kinh phí hỗ trợ hoạt động cho Ban quản lý rừng phòng hộ sông Đà là 45.952 triệu đồng. Hiện, tổng quỹ còn tồn là 7.788 triệu đồng. Việc chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh tới từng chủ rừng còn rất khó khăn do quy định tại chính sách và các văn bản liên quan tới phương thức, hồ sơ nghiệm thu thanh toán chưa phù hợp đặc thù địa phương; diện tích rừng chi trả manh mún, nhỏ lẻ, mất nhiều thời gian cho công tác nghiệm thu thanh toán; mức chi trả thấp, chênh lệch chi trả trên các lưu vực rất lớn, gây khó khăn cho công tác vận động tuyên truyền, ảnh hưởng mạnh mẽ tới ý thức người dân.
Phát biểu tại Diễn đàn, ông Trần Văn Khởi, Quyền Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) là chính sách đầu tiên về lâm nghiệp đã coi việc bảo vệ và phát triển rừng (BV&PTR), bảo tồn các hệ sinh thái rừng, đa dạng sinh học và cảnh quan thiên nhiên của rừng là các dịch vụ, nguồn lực mới, cơ hội đầu tư lớn để góp phần phát triển ngành lâm nghiệp, thông qua thực hiện cơ chế tài chính “những người được hưởng lợi từ rừng có trách nhiệm đóng góp nhằm BV&PTR”.
Tại Diễn đàn, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã đánh giá hiệu quả mang lại của chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng như sau:
- Nhận thức và hành động của người dân về ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường được nâng lên đã tạo động lực để các hộ nhận khoán nhận thức rõ trách nhiệm, vì vậy đã quản lý bảo vệ rừng tốt hơn, giảm số vụ vi phạm.
- Góp phần cải thiện đời sống sinh kế của người làm nghề rừng một cách ổn định, so với các nguồn hỗ trợ khác thường chỉ kéo dài 3-5 năm thì ngưng hỗ trợ.
- Góp phần làm giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước trong bảo vệ và phát triển rừng.
- Nâng cao chất lượng và tỷ lệ che phủ của rừng trên toàn quốc.
- Hệ thống kiểm tra, giám sát được kiện toàn từ cấp Trung ương đến tỉnh, huyện và các đơn vị chủ rừng, đồng thời kết nối với chính quyền địa phương tham gia nên những diễn biến và thay đổi về hiện trạng tài nguyên rừng được thông tin tốt hơn so với trước đây./

 

T.H

 
Thống kê truy cập