Tình hình rầy nâu và bệnh vàng lùn-lùn xoắn lá hại lúa năm 2007

Thành phố Hồ Chí Minh có tổng diện tích sản xuất lúa gần 18.000 ha với 3 vùng rõ rệt: vùng chịu ảnh hưởng thuỷ triều (sản xuất 1 vụ lúa), vùng sử dụng nước mưa (sản xuất 2 vụ lúa) và vùng sử dụng nước kênh đông (sản xuất 3 vụ lúa), trong đó vụ mùa là có diện tích cao nhất (khoảng 18.000 ha) và vụ đông xuân thường đạt năng suất cao nhất (>4 tấn/ha).

Sản xuất lúa năm 2007 trong tình hình còn áp lực rất lớn về sự lây lan của dịch hại rầy nâu, bệnh vàng lùn – lùn xoắn lá (VL-LXL) từ các đợt rầy nâu di trú lớn vào cuối năm 2006, đồng thời tại một số nơi do điều kiện đặc thù tự nhiên (đất, thủy văn…) nên nông dân vẫn phải xuống giống lúa đông xuân đan xen trong vụ mùa và gieo mạ, sạ cấy lúa mùa trước hoặc ngay trong các đợt cao điểm rầy nâu di trú.

DIỄN BIẾN TÌNH HÌNH RẦY NÂU

Rầy nâu trưởng thành vào bẫy đèn tại TP. Hồ Chí Minh Chi cục Bảo vệ thực vật thành phố đã thiết lập 9 bẫy đèn, 2 bẫy gió và khảo sát quần thể rầy vào bẫy hàng ngày để dự tính dự báo khả năng phát sinh và gây hại của rầy nâu.

Qua đồ thị có 3 đỉnh cao rầy nâu trưởng thành vào bẫy đèn (tháng 3, tháng 7 và tháng 11), kết quả này cho thấy vào cuối mỗi vụ sản xuất thường có 1 đợt rầy trường thành di trú. Theo dõi về bẫy đèn đã ghi nhận được diễn biến thuận giữa lượng rầy vào đèn và DT nhiễm rầy trên đồng ruộng trong vùng chứ chưa thể sử dụng tình hình rầy trưởng thành vào bẫy đèn đầu vụ để dự báo khả năng phát sinh gây hại của rầy nâu trên đồng ruộng.

Rầy nâu trên đồng ruộng

Theo kết quả điều tra định kỳ, điều tra bổ sung của Ngành Bảo vệ thực vật diễn biến rầy nâu trên ruộng lúa năm 2007 của thành phố như sau:

- Số lứa rầy nâu gây hại được ghi nhận có 11 lứa rõ rệt, trong đó lứa tháng 12 có diện tích (DT) nhiễm cao nhất và lứa tháng 8 (đầu vụ mùa) có mật số cao nhất.

- Sản xuất lúa của thành phố ngoài phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên như chế độ thủy triều, nước mưa còn chịu áp lực rất lớn từ các đợt rầy nâu trưởng thành di trú vào cuối vụ. So với năm 2006, rầy nâu hiện diện trên đồng ruộng sớm hơn, có DT nhiễm, mật số rất cao ngay từ đầu vụ mùa và diễn biến rầy nâu trên đồng ruộng rất phức tạp vì rầy nâu các tỉnh miền tây di trú liên tục ở đầu các vụ sản xuất.

Tổng DT nhiễm rầy nâu trong năm 2007 là 11.711 lượt ha, chiếm 35% DT gieo trồng, trong đó nhiễm nhẹ - trung bình là 11.499 lượt ha, nhiễm nặng là 212 lượt ha và DT đã phòng trừ là 915 lượt ha, chiếm 7,8 % DT nhiễm.

DIỄN BIẾN BỆNH VÀNG LÙN – LÙN XOẮN LÁ (VL-LXL)

Vụ đông xuân và hè thu 2007:

- Vụ đông xuân ghi nhận bệnh xuất hiện ở 19/29 xã, phường có sản xuất lúa đông xuân.

Tổng DT nhiễm bệnh VL-LXL 118,8 ha, chiếm 1,5% DT sạ cấy, trong đó tại huyện Củ Chi: 99,2 ha; quận 9: 9,7 ha và Hóc Môn 9,9 ha.

Tổng DT xử lý 118,8 ha, trong đó có 41,25 ha tiêu hủy lúa bệnh và 77,55 ha nhổ bỏ cây bệnh kết hợp với phun thuốc phòng trừ rầy nâu.

- Vụ hè thu không phát hiện lúa nhiễm bệnh VL-LXL.

Vụ mùa 2007:

- Khi lúa hè thu của thành phố và các tỉnh miền tây đang thu hoạch rộ thì nông dân vùng lúa 1 vụ đã gieo mạ mùa và sạ, cấy lúa mùa; tổng DT gieo cấy trước khi rầy nâu trưởng thành vào các bẫy đèn của thành phố với số lượng tăng cao đột biến (vào các đêm 17, 21, 28, 31 tháng 7) là 290 ha mạ mùa (tương đương 2.900 ha lúa cấy) và 496 ha lúa sạ, chủ yếu ở các huyện Nhà Bè, Cần Giờ, Bình Chánh và một số xã sản xuất 3 vụ lúa của huyện Củ Chi, Hóc Môn.

So với vụ mùa 2006 thì DT gieo mạ và sạ cấy lúa mùa, đặc biệt là gieo mạ mùa trước cao điểm rầy di trú chỉ bằng khoảng 1/3. Kết quả này là do tác động từ công tác thông tin tuyên truyền gieo sạ “né rầy”. Tổng DT mạ mùa nhiễm bệnh 1,39 ha, chiếm 0,16% DT mạ và bằng 0,62% so với vụ mùa 2006.

- Lúa mùa bắt đầu biểu hiện bệnh rõ rệt vào khoảng giữa tháng 8, sau đó tỷ lệ bệnh, DT nhiễm tăng nhanh ở các trà lúa đã gieo, cấy trước các đợt rầy nâu di trú tháng 7, tháng 8. Tổng DT lúa nhiễm bệnh 1.495 ha, chiếm 8,6% diện tích và bằng 26% so với mùa 2006.

Nhìn chung, so với vụ mùa năm 2006, DT nhiễm bệnh trên mạ và lúa mùa thấp hơn rất nhiều, đặc biệt là DT trên mạ, tuy nhiên như đã dự báo từ đầu vụ các vùng sản xuất lúa mùa 1 vụ (phải gieo mạ trong tháng 6, tháng 7 và thời vụ cấy lúa mùa phải kết thúc trong tháng 8) vẫn là vùng nhiễm bệnh nặng nhất do xuống giống lúa trước các cao điểm rầy nâu di trú.

Tổng DT lúa nhiễm bệnh VL-LXL: 1.594,8 ha lúa và 1,39 ha mạ mùa.

- Nhiễm nhẹ: 614 ha.

- Nhiễm trung bình: 443 ha.

- Nhiễm nặng 398,55 ha.

- Thiệt hại năng suất: 139,25 ha lúa và 1,39 ha mạ.

Đánh giá tình hình bệnh VL-LXL và công tác chỉ đạo xử lý lúa nhiễm bệnh năm 2007:

- Bệnh VL-LXL trên lúa do virus gây ra nên không có thuốc đặc trị. Rầy nâu là môi giới truyền bệnh có khả năng di chuyển rất xa nhờ gió cuốn đi do vậy chưa có biện pháp ngăn ngừa có hiệu quả. Là bệnh mới xuất hiện trên diện rộng từ năm 2006, hiện tại Việt Nam và cả trên thế giới chưa có nghiên cứu đầy đủ và có giải pháp quản lý có hiệu quả vì vậy chỉ hạn chế tác hại của bệnh bằng cách gieo sạ “né rầy”, tiêu huỷ lúa nhiễm bệnh hoặc phòng trừ côn trùng môi giới.

- Trong tháng 7 rầy trưởng thành di trú liên tục và đỉnh cao của 2 đợt rấy di trú lớn chỉ cách nhau 12 - 13 ngày vì vậy toàn bộ diện tích gieo mạ mùa trong thời gian khuyến cáo xuống giống an toàn (đợt ngày 20/7/2007) đều có nguy cơ bị đợt rầy di trú lớn thứ 2 (ngày 31/7/2007) lan truyền nguồn bệnh.

- Bệnh đã hiện diện rất sớm và phân tán trên diện rộng nhưng do thời gian ủ bệnh dài và cây mạ không biểu hiện triệu chứng nhiễm do vậy các ruộng mạ đã gieo trước các cao điểm rầy di trú khi cấy ra đồng ruộng đã thể hiện triệu chứng nhiễm bệnh ở các mức độ khác nhau.

- Nông dân tích cực nhổ bỏ, tiêu huỷ bụi lúa bị bệnh do đó dịch bệnh đã cơ bản được khống chế ngay khi lúa vẫn đang giai đoạn đòng - trổ nên không lây lan nguồn bệnh sang các vùng khác, các trà lúa khác.

- Việc tổ chức gieo sạ “né rầy” tuy mới triển khai nhưng đã thực hiện có hiệu quả ngay ở các mô hình, trên diện rộng vẫn chưa áp dụng phổ biến do một số nơi còn bị điều kiện tự nhiên (sử dụng nước mưa, chịu ảnh hưởng thủy triều,...) chi phối.

Kết quả hoạt động phòng chống dịch rầy nâu và bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá hại lúa tại thành phố Hồ Chí Minh năm 2007.... xem chi tiết

KS. Lệ Thoa

Chi cục Bảo vệ thực vật TP. Hồ Chí Minh

Địa chỉ: 10 Nguyễn Huy Tưởng, P.6, Q.Bình Thạnh

Điện thoại: 08.8414926 - 5104703 E-mail: ppdhcm@hcm.vnn.vn